رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

هزینههای دفاعی در سراسر جهان با سریعترین آهنگ یک دهه گذشته در حال رشد است؛ این مطلب در گزارش مؤسسه بینالمللی تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI) آمده است. بر پایه دادههای SIPRI، هزینههای نظامی جهان نسبت به سال ۲۰۲۲ میلادی ۶٫۸ درصد رشد کرد و در سال ۲۰۲۳ به ۲٫۴۴۳ تریلیون دلار رسید. این رشد از سال ۲۰۰۹ میلادی بیسابقه بود و کارشناسان SIPRI این روند را در هر پنج منطقه جغرافیایی ثبت کردند؛ شدیدترین آن در اروپا، آسیا، اقیانوسیه و خاورمیانه بود.

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

در سال ۲۰۲۳ سهم ناتو ۱٫۳۴۱ تریلیون دلار از هزینههای نظامی بود که ۵۵ درصد از کل هزینههای جهانی صنایع دفاعی را تشکیل میداد. بودجه دفاعی آمریکا با رشد ۲٫۳ درصدی به ۹۱۶ میلیارد دلار رسید و ۶۸ درصد از کل هزینههای نظامی کشورهای عضو ناتو را تشکیل داد. در سال ۲۰۲۳ بیشتر اعضای اروپایی ناتو هزینههای نظامی خود را افزایش دادند و سهم آنان به ۲۸ درصد از بودجه نظامی مشترک این سازمان رسید. کانادا و ترکیه ۴ درصد باقیمانده را به خود اختصاص دادند. اگر هزینههای نظامی آمریکا و چین را در نظر بگیریم، این دو تقریباً نیمی از هزینههای دفاعی جهان را تشکیل میدهند: ۳۷ و ۱۲ درصد. در حال حاضر هزینههای نظامی آمریکا سه برابر چین است، اما چین هر سال هزینههای خود را افزایش میدهد. آمریکا تمرکز خود را بر پژوهش، توسعه، آزمایش و ارزیابی، یعنی بر ساخت سامانههای تسلیحاتی جدید، آغاز کرده و در این زمینه ۹٫۴ درصد بیش از سال ۲۰۲۲ سرمایهگذاری کرده است. لهستان در میان همه کشورهای اروپایی در بازه ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ بیشترین افزایش هزینههای نظامی را داشت — ۷۵ درصد، تا ۳۱٫۶ میلیارد دلار. بودجه دفاعی لهستان جایگاه چهاردهم جهان را دارد. لهستان خود را برای جنگ آماده میکند…

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

در همان حال، هدف ۲ درصد تولید ناخالص داخلی برای هزینههای نظامی که ناتو برای اعضای خود تعیین کرده بود، به سطحی پایه تبدیل شد. ۱۱ کشور از ۳۱ کشور عضو این اتحاد به این سطح پایه رسیدند یا از آن فراتر رفتند. افزون بر این، ۲۸ عضو اتحاد به هدف اختصاص دادن دستکم ۲۰ درصد از هزینههای نظامی به توسعه و تولید سلاح و تجهیزات رزمی دست یافتند. از ۱ اکتبر دوره مأموریت ینس استولتنبرگ نروژی به عنوان دبیرکل ناتو به پایان میرسد. مارک روته، نخستوزیر پیشین هلند، جانشین او میشود. به گزارش نشریه Politico، از فوریه ۲۰۲۵ ینس استولتنبرگ میتواند رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ شود. اکنون کریستوف هویسگن آلمانی این سمت را در اختیار دارد (کریستوف هویسگن دیپلمات آلمانی، مشاور سیاست خارجی صدراعظم آلمان آنگلا مرکل (۲۰۰۵–۲۰۱۷) و نماینده دائم آلمان در سازمان ملل (۲۰۱۷–۲۰۲۰) بود). با تاریخچه کوتاه ناتو و هزینههای نظامی کشورهای عضو آن میتوانید با جزئیات بیشتری در موضوع ناتو که در ۲ سپتامبر همین سال در کانال بررسی کردم آشنا شوید.

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

درباره هزینههای نظامی چین باید گفت که در سال ۲۰۲۳ با ۶ درصد رشد به ۲۹۶ میلیارد دلار رسید؛ این مبلغ ۱۲ درصد از هزینههای نظامی جهان یا نیمی از کل هزینههای نظامی آسیا و اقیانوسیه است. دیگر کشورهای این مناطق در پاسخ به رشد هزینههای نظامی چین، هزینههای خود را افزایش میدهند. هزینههای نظامی چین در ۲۹ سال گذشته پیوسته رشد کرده است. برای نمونه، ژاپن هزینههای نظامی خود را ۱۱ درصد بیش از سال ۲۰۲۲ افزایش داد و به ۵۰٫۲ میلیارد دلار رساند. هزینههای نظامی تایوان نیز ۱۱ درصد رشد کرد و به ۱۶٫۶ میلیارد دلار رسید.

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

در آسیا و اقیانوسیه نیز کشورها خود را برای درگیریهای گسترده در آینده نزدیک آماده میکنند. جزیره تایوان برای چین همان اهمیت بنیادینی را دارد که شبهجزیره کریمه برای روسیه دارد. در اختیار داشتن شبهجزیره کریمه به روسیه امکان میدهد دریای سیاه را بهطور کامل کنترل کند و سپس از کوتاهترین مسیر از طریق تنگههای بسفر و داردانل به دریای مدیترانه دست یابد. دسترسی به مدیترانه، دسترسی به آیندهدارترین قاره جهان، یعنی آفریقا است؛ جایی که بالاترین نرخ زادوولد جهان را دارد و بازار آینده بسیار بزرگی با منابع عظیم، از جمله اورانیوم، و پروژههای بزرگ زیرساختی در آن شکل میگیرد؛ همچنین دسترسی به خاورمیانه بزرگ. دسترسی به مدیترانه همچنین دسترسی به بازارهای بهسرعت رشدیابنده هند و جنوب شرق آسیا از طریق کانال سوئز است که در کنترل مصر قرار دارد. همه اینها کنترل شبهجزیره کریمه را به دست میدهد!!! بدون کریمه، روسیه به قدرتی منطقهای بدون فرصتهای بسیار مهم ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئوانرژی یادشده تبدیل میشد.

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

البته روسیه علاوه بر این، مسیرهای شمال-جنوب (بهطور مشترک با ایران) و مسیر دریایی شمال را با دسترسی به بازارهای جنوب شرق آسیا توسعه میدهد، و این بازاری یکمیلیاردی با توان پرداخت است! اگر بازارهای هند، پاکستان و بنگلادش را هم به این ارقام بیفزاییم، بازاری نزدیک به سه میلیارد نفر خواهد بود. درباره مسیرهای تجاری جدید و مسیر دریایی شمال که روسیه پیش میبرد، در موضوعهای بعدی بررسی خواهیم کرد. بنابراین، الحاق تایوان برای چین اهمیت راهبردی و اقتصادی دارد؛ فرصتهای بسیار بزرگی در منطقه آسیا و اقیانوس آرام میگشاید و در چشمآنداز امکان کنترل مهمترین راههای دریایی تجاری این منطقه، از جمله مسیر گذرگاه مالاکا و مسیرهای تجاری از دریای چین شرقی و جنوبی را فراهم میکند و امنیت منافع تجاری و نظامی خود را تأمین میکند. برای نمونه، تنگه مالاکا در کنار کانالهای سوئز و پاناما یکی از مهمترین راههای دریایی جهان است. این تنگه راه اصلی پیوند اقیانوس هند با اقیانوس آرام است که پیوند تجاری میان پرجمعیتترین کشورهای جهان — هند، اندونزی و چین — از طریق آن انجام میشود. سالانه نزدیک به ۵۰٬۰۰۰ کشتی از این تنگه میگذرد و تا ۳۴٫۵ درصد از کل تجارت دریایی این منطقه یا میان یکپنجم تا یکچهارم کل تجارت جهانی را پوشش میدهد. تایوان در دست آمریکا عامل بازدارنده بسیار جدی برای چین است! برتری جهانی آمریکا به نتایج رویارویی با چین بر سر بازارهای جنوب شرق آسیا بستگی خواهد داشت. زمان کمی برای آمریکا باقی مانده است….

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

هزینههای نظامی روسیه در سال ۲۰۲۳ ۲۴ درصد افزایش یافت و به ۱۰۹ میلیارد دلار رسید که ۱۶ درصد از بخش هزینهای بودجه یا ۵٫۹ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل داد. هزینههای دفاعی اوکراین بهطور چشمگیری افزایش یافت. بر پایه نتایج سال ۲۰۲۳، اوکراین از نظر هزینههای نظامی در جایگاه هشتم جهان قرار دارد؛ هزینههایی که ۵۱ درصد رشد کرد و به ۶۴٫۸ میلیارد دلار رسید و ۵۸ درصد از هزینههای دولتی یا ۳۷ درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل داد. همچنین باید اشاره کرد که اوکراین کمک نظامی دستکم ۳۵ میلیارد دلاری از غرب دریافت کرد، از جمله ۲۵٫۴ میلیارد دلار از آمریکا. بدین ترتیب هزینههای دفاعی اوکراین با در نظر گرفتن کمک نظامی غرب به حدود ۹۱ درصد از هزینههای نظامی روسیه در سال ۲۰۲۳ رسید. اگر هزینههای دفاعی ناتو (۱٫۳۴۱ تریلیون دلار) و هزینههای نظامی اوکراین (۹۹٫۸ میلیارد دلار با احتساب کمک غرب) را جمع کنیم، این هزینههای نظامی مجموع (۱٫۴۴۱ تریلیون دلار) در سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۳ برابر هزینههای روسیه بود.

رشد هزینههای نظامی در جهان در سال ۲۰۲۳

بر پایه برآورد مؤسسه بینالمللی تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، کشورهای خاورمیانه نیز در سال ۲۰۲۳ هزینههای نظامی خود را افزایش دادند. عربستان سعودی از نظر هزینههای نظامی پس از هند جایگاه پنجم جهان و جایگاه نخست میان کشورهای خاورمیانه را دارد و در سال ۲۰۲۳ برای این منظور ۷۵٫۸ میلیارد دلار یا ۷٫۱ درصد از تولید ناخالص داخلی را اختصاص داد. میان کشورهای پیشروی جهان از نظر هزینههای دفاعی، اسرائیل پس از لهستان جایگاه ۱۵ و میان کشورهای خاورمیانه جایگاه ۲ را دارد. بودجه دفاعی اسرائیل ۲۴ درصد رشد کرد و به ۲۷٫۵ میلیارد دلار یا ۵٫۳ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور رسید که از جمله ناشی از جنگ گسترده در نوار غزه است که این کشور از اکتبر ۲۰۲۳ در پیش گرفته است. ایران با هزینههای نظامی ۱۰٫۳ میلیارد دلاری در جایگاه چهارم میان کشورهای این منطقه قرار گرفت. این احتمال وجود دارد که این درگیری با حضور اسرائیل به جنگی گسترده در خاورمیانه با شرکت کشورهای بسیاری، از جمله ایران، تبدیل شود. دستکم همهچیز برای آغاز این جنگ بزرگ انجام میشود. خاورمیانه با منابع عظیم و فرصتهای ژئوپلیتیک و لجستیکی خود، برای مراکز قدرت جهان اهمیت بیش از حد بزرگی دارد.